W jaki sposób Twój mózg chce abyś był nieszczęśliwy ? – część 2

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Praktyka, Wszystkie wpisy, Twój mózg chce abyś był nieszczęśliwy
08. 24. 2014.
1

W ostatnim poście omówiliśmy, jak łatwo i naturalnie nasz mózg koncentruje się na negatywnych doświadczeniach. Przedstawiliśmy też pokrótce czterostopniową ścieżkę, stworzoną przez Ricka Hansona, która może pomóc nam sprawić, że nasz umysł będzie bardziej kierował się w stronę koncentrowania się na pozytywnych doświadczeniach zamiast negatywnych.Teraz zgodnie z obietnicą opiszemy szerzej jak działa metoda zaproponowana przez Hansona.

Wszyscy mamy tendencję, aby w sposób naturalny koncentrować się na negatywnościach, w przeciwieństwie do pamiętania o dobrych rzeczach oraz koncentrowania się na pozytywnych aspektach sytuacji. Koncentrowanie się na dobrych doświadczeniach nie jest tym samym co pozytywne myślenie. Moim skromnym zdaniem (JB) pozytywne myślenie jest lepsze od negatywnego i na pewno wnosi z sobą więcej rozwiązań niż problemów, ale bardzo często rozwiązania te nie są trwałe i tak naprawdę nie wnoszą za wiele. Samo powiedzenie sobie „wszystko jest w porządku”, wszystko będzie dobrze” – może wygląda bardzo ładnie na papierze, może brzmi bardzo dobrze w słowach przyjaciela, ale nie zawsze ma w sobie taką moc, żeby sprawić, że poczujemy się lepiej na dłużej.

Nie chodzi też o to, aby na siłę lgnąć do pozytywnych wrażeń, ale raczej zaakceptować fakt, że mozaikę naszych doświadczeń tworzą zarówno pozytywne jak i negatywne aspekty. Im więcej będziemy pamiętali o naszych pozytywnych doświadczeniach, tym większa będzie nasza możliwość wyboru tego co chcemy przeżywać. Jest to możliwe, dzięki temu, że nasz umysł jest bardzo plastyczny.

Neuroplastyczność

Jest takie angielskie przysłowie, że ciężko jest nauczyć starego psa nowych sztuczek. Nigdy nie tresowałem psów, wiec nie wiem czy to prawda, ale na pewno wspomniane przysłowie nie pasuje do mózgu. Nasz mózg jest o wiele bardziej plastycznym stworem, niż mogłoby się wydawać. Badania pokazują, że nawet w starszym wieku, jesteśmy w stanie stworzyć nowe połączenia w mózgu, dzięki nauce nowych rzeczy, czy też zmianie sposobu w jaki przeżywamy świat dookoła nas.

Jesteśmy istotami złożonymi z nawyków. Bardzo często stajemy się tym co powtarzamy. Neuroplastyczność to trochę tak jak chodzenie po świeżej trawie, dopóki chodzimy tylko jedną ścieżką, nie mamy zbyt wielu opcji, jeśli podejmiemy ryzyko wejścia na trawę i wydeptania nowej dróżki – nagle znajdziemy się na całkowicie nowej drodze.

Być może zabrzmiało to trochę poetycko, dlatego spróbujmy bardziej życiowego przykładu. Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą, która normalnie nie pali, ale nagle po wypiciu alkoholu czujesz dużą chęć na małego papierosa. Nie ma w tym nic dziwnego. Jeśli robiłeś to wcześniej wiele razy, po prostu stworzyłeś sobie takie małe ścieżki na poziomie neuronów („neural pathways”), które łączą te dwie aktywności. Możesz spokojnie nie palić przez pół roku, ale gdy wypijesz, możesz poczuć chęć na „dymka”.

Dzięki wiedzy o tych zależnościach jesteśmy w stanie spróbować opanować też galopadę naszego mózgu za negatywnościami.

Cztery kroki

Rick Hanson proponuje tutaj cztery kroki, które mogą nam w tym pomóc. Po angielsku układają się one w akronim HEAL co znaczy „leczyć”.

H – have a positive experience – miej pozytywne doświadczenie
E – enrich it – wzbogać je
A – absorb it – wchłoń je
L – Link positive and negative materials – połącz pozytywne doświadczenie z negatywnym

Pierwszy krok kieruje  działanie naszego mózgu w stronę pozytywnego stanu, a kroki 2, 3 i 4 niejako instalują go w naszym mózgu. Zobaczmy jak działa ten system krok po kroku.

postnr2 blog

 

Miej pozytywne doświadczenie

Możesz zauważyć coś pozytywnego, co czujesz w danej chwili i dosięgasz swoją świadomością. Może to dotyczyć czegoś co czujesz na poziomie ciała. Może to być świadomość, że jest gdzieś ktoś komu dużo zawdzięczasz lub ktoś w czyjej obecności po prostu czujesz się dobrze. Może być to coś tak prozaicznego jak zachód słońca, czy radość z powodu tego, że po raz pierwszy od 2 miesięcy twój autobus do pracy przyjechał na czas. Jeśli jesteś w stanie poczuć wdzięczność za to czego doświadczyłeś lub za to co właśnie Ci się przydarzyło, to może być to właśnie ten stan, który pomoże Ci „zasadzić” więcej pozytywnych wrażeń w umyśle.

Wzbogać je

Postaraj się zostać w tym pozytywnym doświadczeniu na chwilę dłużej. Jeśli może to być 5 sekund – gratuluję zdobyłeś brązowy medal. Jeśli wytrzymałeś 10 sekund – srebrny medal jest Twój. Jeśli potrafisz wytrwać w tym doświadczeniu jeszcze dłużej – właśnie osiągnąłeś złoto na swojej własnej olimpiadzie.

Przez ten czas po prostu otwórz się na to całe pozytywne doświadczenie. Pozwól mu wypełnić Twoje ciało, pozwól mu wypełnić twój umysł. Spróbuj poczuć to doświadczenie tak, jakby miało być paliwem dla każdej tkanki Twojego ciała. Jeśli jesteś w stanie znaleźć w nim coś nowego lub coś co jest szczególnie wartościowe dla Ciebie w danym momencie – to jest to dokładnie to.

Wchłoń to doświadczenie

Spróbuj poczuć jak to doświadczenie staje się częścią Ciebie. Możesz sobie wyobrażać, że jest ono już częścią ciebie, niezależnie od tego gdzie pójdziesz. Rick Hanson, autor „Umysłu Buddy”, proponuje tutaj, aby wyobrazić sobie jakby to całe doświadczenie opadało na nas jak pył lub pojawiło się jako cenny klejnot na naszej klatce piersiowej.

Połącz doświadczenie pozytywne z negatywnym

To może być krok opcjonalny. Jeśli przywoływanie czegoś negatywnego miałoby Ci przynieść więcej zmartwień niż pożytku, po prostu opuść ten krok.

Utrzymując wciąż pozytywne doświadczenie na pierwszym planie, jeśli czujesz się z tym dobrze, postaraj się również być świadomym czegoś negatywnego na drugim planie. Przykładowo jeśli czujesz, że masz dobre kontakty ze swoimi bliskimi, możesz sobie przypomnieć uczucia z przeszłości, gdy nie zawsze tak było. Nie chodzi o to, żeby zanurzać się w tych negatywnych doświadczeniach, ale żeby po prostu być świadomym ich obecności. Gdyby zdarzyło się tak, że zauważymy, że nasza uwaga płynie do negatywnych wrażeń, po prostu dostrzeżmy to i wróćmy do koncentracji na pozytywnym doświadczeniu. Za każdym razem, gdy poczujemy tylko, że odpływamy do naszego standardowego filmu ze smutnymi historiami, możemy spróbować zaobserwować czy jesteśmy w stanie zauważyć też coś pozytywnego lub neutralnego w tym negatywnym doświadczeniu.

Praktyka na co dzień

Gdy przełoży się tę instrukcję na papier brzmi to trochę jak instrukcja z Ikei, gdzie po kroku 24 idziesz do kroku 25a, 25b i zakańczasz przykręceniem wkrętu, przechodząc do punktu 26. Tak naprawdę jednak, gdy zaczynamy to stosować, najczęściej wszystkie  cztery punkty nagle tworzą jedną całość, w której zanurzenie się może trwać tyle ile będziemy chcieli. Może to trwać 10 sekund, ale równie dobrze parę minut. Nie ma znaczenia  też miejsce w którym się znajdujemy. Może to być nasza droga do pracy, siedzenie w miękkim fotelu czy spacer z psem. Każdy moment może być tak samo dobry.  Praca z naszymi nawykami na pewnym poziomie bardzo przypomina jakiekolwiek ćwiczenie fizyczne. Można o tym przeczytać, ale jeszcze lepiej samemu spróbować. Im bardziej robimy to częściej, tym bardziej mamy szanse na efekty. To co jest ważne, to spróbować tej metody na sobie samym, aby sprawdzić czy i jak działa, ponieważ  czasem nie ma lepszej instrukcji i nauczyciela niż własne doświadczenie.

1

Jakub Babij

Certyfikowany nauczyciel Mindfulness, wykładowca akademicki, superwizor (w szkoleniu) oraz psychoterapeuta Gestalt. Autor publikacji z obszaru promocji zdrowia oraz redukcji stresu. Medytuje od dwudziestu czterech lat, uczy uważności od dziesięciu lat.

Podobał Ci się artykuł?
Podziel się nim na:

Zobacz także

Umysł początkującego. Postawy i podstawy Mindfulness

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
06. 01. 2024.

“Prawdziwa podróż odkrywcza nie polega na poszukiwaniu nowych lądów, lecz na nowym spojrzeniu."Marcel Proust Umys...

Czytaj dalej

Niewysilanie się. Postawy i podstawy Mindfulness

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
nie wysilanie się 08. 24. 2023.

Postawy uważności. W tym cyklu chcielibyśmy opowiedzieć Ci więcej o postawach, tworzących fundament uważności. Tym razem...

Czytaj dalej

Uważność i Transcaucasian Trail

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
07. 04. 2023.

O uważności, długich wędrowkach i Transcaucasian Trail 4 lipca - czyli dziś, gdy piszę te słowa minął dokładnie rok...

Czytaj dalej

Najbliższe kursy

KURS MBSR (MINDFULNESS BASED STRESS REDUCTION) – WARSZAWA

2 WRZEŚNIA 18:30 – 21:00 (poniedziałki)
Kurs Redukcji Stresu Oparty na Uważności został opracowany przez profesora Jon Kabat-Zinn wraz z zespołem. Dowiedz się jak wygląda struktura kursu, jak się zapisać oraz co piszą o naszych kursach nasi byli kursanci.
Zapisz się

KURS MBSR (MINDFULNESS BASED STRESS REDUCTION) – WARSZAWA

11 WRZEŚNIA 18:30 – 21:00 (środy)

Program redukcji stresu oparty na uważności (Mindfulness Based Stres Reduction) został opracowany przez profesora Jona Kabat-Zinn wraz z zespołem w Klinice Redukcji Stresu Uniwersytetu Medycznego Massachusetts w roku 1979. Początkowo program został stworzony, aby pomóc pacjentom w pracy z bólem oraz innymi schorzeniami medycznymi.

Zapisz się