Prawo Yerkesa Dodsona

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Dobrostan, Wszystkie wpisy,
04. 18. 2015.

“Stres mnie motywuje.” “Potrzebuję stresu, żeby pracować.” “Jeśli nie działam pod presja czasu, niczego nie osiągnę.” To zdania, które bardzo często słychać gdy rozmawiasz z kimś o stresie w pracy. Zdania te są trafne i bez dwóch zdań są prawdziwe. Sęk w tym, że stres potrafi być motywujący tylko do pewnego stopnia. Zaraz po osiągnięciu pewnej wartości, zależność pomiędzy stresem a efektywnością, zaczyna dramatycznie spadać.

W psychologii zostało to opisane już w 1908 roku przez Roberta Yerkesa i Johna Dodsona. Badacze analizowali zachowanie szczurów w labiryncie. Do wyjścia z labiryntu wiodła jedna droga. We wszystkich fałszywych wyjściach i złych odnogach szczury otrzymywały elektryczny impuls. Celem badania było określenie jak dość niemiła sytuacja dla szczura wpływa na jego zdolność uczenia się. Rezultaty pokazały, że wraz ze zwiększaniem napięcia zwiększała się szybkość uczenia. Działo się tak jednak tylko do pewnego stopnia. Po przekroczeniu pewnego progu napięcia, szczury stawały się raczej apatyczne, powolne i nie były już specjalnie zainteresowane szukaniem drogi do wyjścia.

Nic nie robienie oraz ucieczka były o wiele bardziej bezpieczne niż szukanie drogi do wyjścia. Podobny mechanizm możemy zobaczyć  biorąc pod lupę jakikolwiek trening. Sportowiec trenujący w warunkach minimalnego stresu, będzie cały czas orbitował na tym samym pułapie. Podniesienie poprzeczki i tym samym stresu, może prowadzić do lepszego wyniku. Podniesienie poprzeczki na bardzo wysoki poziom lub trenowanie bez odpoczynku doprowadzi do wyczerpania. Nie inaczej wygląda to w realiach codziennej pracy. Początkowo stres, motywuje. Pomaga zamykać kolejne bramki w projektach. Na endorfinowym haju jesteśmy w stanie wznieść się na wyżyny własnych umiejętności. Niestety tak jak w przypadku małych zwierząt futerkowych, męczonych przez amerykańskich psychologów, dzieje się tak tylko do pewnego czasu.

Jeśli mówimy o miejscu pracy, każdy długotrwały stres zaczął się od małego stresu. Stresu hołubionego, stresu, który zwiększał efektywność. Niektórzy mogą na tym płynąć dłużej, inni krócej. Niemniej jednak w wielu przypadkach koniec może być podobny: chroniczny stres i wypalenie. Zwykle ciało już na samym początku daje nam subtelne sygnały. Najczęściej początkowo trywialne i najczęściej zupełnie ignorowane. Brak energii i problemy z zasypianiem delikatnie zaczynają kołatać do naszych drzwi. Powoli wpuszczone torują drogę dla swoich kolegów – pojawiają się bóle, napięcia lub inne problemy psychosomatyczne. Nastrój oraz jakość życia powoli zaczyna pikować w dół. Prawo_Yerkesa_Dodsona

 

Prawo Yerkesa-Dodsona, widać bardzo dobrze w realiach pracy. Na drodze do optymalnej stymulacji z jednej strony mamy brak stymulacji a na drugim biegunie nadmierną stymulację. Żadna ze skrajności nie przekłada się jednak na wzrost efektywności. Na poziomie zawodowym, przekroczenie optymalnego poziomu może wyglądać w ten sposób, że zaczynamy przeglądać każdego maila wciąż i wciąż, szukając jakiegokolwiek błędu. Zaczynamy odwlekać spotkania, których się obawiamy lub reagujemy w sposób “wrogi” poruszając się na linii między unikaniem a otwartą konfrontacją. Jeśli zagrożenie jest realne w naszej głowie, zaczyna być całkiem realne w swoich konsekwencjach.

Tak jak pisaliśmy wielokrotnie na naszym blogu, nasz mózg nie widzi różnicy pomiędzy zagrożeniem rzeczywistym, a zagrożeniem, które pojawiło się w naszej głowie. Stres aktywuje nasz sympatyczny układ nerwowy. Można przyrównać go do pedału gazu. Do zwolnienia potrzebujemy hamulca, którym jest nasz parasympatyczny układ nerwowy*. Na najprostszym poziomie, można powiedzieć że uaktywnia się on, gdy zaczynasz odpoczywać. Zupełnie inną sprawą jest tutaj to, czy Twój własny sposób odpoczywania prowadzi do odpoczynku. Przejście od stanu pełnego czuwania, w którym utrzymują nas nasze smartfony oraz inne urządzenia mobilne, do stanu relaksacji może być bardzo ciężkie, szczególnie jeśli działanie na stresowym haju stało się naszą drugą skórą.

Co wspólnego ma Mindfulness i prawo Yerkesa-Dodsona?

Praktyka uważności (Mindfulness) nie jest panaceum na stres ani technikami nakierowanymi tylko na redukcję stresu.  Choć na poziomie fizologicznym pozwala szybciej przechodzić z obszaru stresu ( stress reaction) do stanu relaksu (relaxation response), to jej celem nie jest również tylko relaksacja.  Dzięki praktykowaniu uważności, jesteśmy w stanie szybciej przejść ze stanu czuwania nastawionego na “działanie” do stanu ”bycia”. Chodzi przede wszystkim o zwiększenie świadomości tego co się z nami dzieje oraz większej i pełniejszej obecności “Tu i Teraz”. Zwiększenie kontaktu z naszymi emocjami, wrażeniami z ciała oraz myślami może prowadzić do możliwości wyboru, na czym chcemy się skupić, tak aby lepiej poruszać się po krzywej naszego stresu.

 

Podstawy, ale warto zajrzeć

http://pl.wikipedia.org/wiki/Stres

http://pl.wikipedia.org/wiki/Prawa_Yerkesa-Dodsona *

http://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_przywspółczulny

Jakub Babij

Certyfikowany nauczyciel Mindfulness, wykładowca akademicki, superwizor (w szkoleniu) oraz psychoterapeuta Gestalt. Autor publikacji z obszaru promocji zdrowia oraz redukcji stresu. Medytuje od dwudziestu dwóch lat, uczy uważności od ośmiu lat.

Podobał Ci się artykuł?
Podziel się nim na:

Zobacz także

Niewysilanie się. Postawy i podstawy Mindfulness

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
nie wysilanie się 08. 24. 2023.

Postawy uważności. W tym cyklu chcielibyśmy opowiedzieć Ci więcej o postawach, tworzących fundament uważności. Tym razem...

Czytaj dalej

Uważność i Transcaucasian Trail

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
07. 04. 2023.

O uważności, długich wędrowkach i Transcaucasian Trail 4 lipca - czyli dziś, gdy piszę te słowa minął dokładnie rok...

Czytaj dalej

Surfowanie na fali impulsu

Autor: Jakub Babij, Kategoria: Najnowsze wpisy,
praktyka uważności i surfowanie 04. 02. 2023.

Dziś chciałbym Wam przedstawić jedną z mniej znanych formalnych praktyk uważności. Praktyka ta nazywa się “Surfowanie...

Czytaj dalej

Najbliższe kursy

KURS MBSR (MINDFULNESS BASED STRESS REDUCTION)

15 MAJA 18:30 – 21:00 (środy)

Program redukcji stresu oparty na uważności (Mindfulness Based Stres Reduction) został opracowany przez profesora Jona Kabat-Zinn wraz z zespołem w Klinice Redukcji Stresu Uniwersytetu Medycznego Massachusetts w roku 1979. Początkowo program został stworzony, aby pomóc pacjentom w pracy z bólem oraz innymi schorzeniami medycznymi.

Zapisz się

MINDFULNESS DLA PSYCHOTERAPEUTÓW (Wrocław)

24 MAJA - 26 MAJA

Warsztat "Mindfulness dla psychoterapeutów" to intensywny program szkoleniowy, skierowany do psychoterapeutów praktykujących psychoterapię lub poradnictwo psychologiczne. Celem warsztatu jest wprowadzenie uczestników w podstawy Mindfulness oraz zapewnienie narzędzi, które pozwolą im na integrację praktyki uważności z formą psychoterapii praktykowaną przez danego psychoterapeutę. Podczas 25-godzinnego warsztatu, uczestnicy będą mieli okazję poznać podstawy Mindfulness, w tym praktyki uważności formalne i nieformalne oraz metody wspierające obecność terapeutyczną. Warsztat składa się z różnych modułów, w tym wykładów teoretycznych, ćwiczeń praktycznych, a także dyskusji i refleksji grupowej.

Zapisz się